Ο Επιτάφιος της Παναγίας.
Tην παρακαλούμε να Πρεσβεύει για μας, ώστε να μας σώσει ο Χριστός.
Οι Άγιοι δεν μας παρέδωσαν, παρά μόνο τον Επιτάφιο του Κυρίου και δεν είναι σωστό να εξισώνουμε τα πάντα. Την Παναγία την τιμάμε όπως αξίζει στην μητέρα του Κυρίου μας, αλλά Επιτάφιος στην Ορθόδοξη Εκκλησία μας έχει παραδοθή μόνο για τον Κύριο· γι’ αυτό πρέπει να εκλείψει το νέο αυτό έθιμο. Απ΄ όσο ξέρουμε δεν υπάρχει Συνοδική Εγκύκλιος που αναιρεί την ανωτέρω, άρα ισχύει! H συνήθεια αυτή είναι αλλοίωση του Ορθοδόξου ήθους και αυτό είναι που μετράει και κάνει την.. «ευλάβεια» αυτή απαράδεκτη. O Αρχιμ.- Ιεροκήρυκας Δανιήλ Αεράκης σε παλιότερο δημοσιευμένο άρθρο του με τίτλο- «Συναισθηματισμοί ή Θεολογία; Πένθος ή Χαρά; Μεταξύ των άλλων σημειώνει: «Πάσχα και Επιτάφιος δεν πάνε μαζί. Ή Πάσχα έχουμε ή επιτάφιο θρήνο και Επιτάφιο κουβούκλιο. Από τη μια μεριά αποκαλούν πολλοί (και Εκκλησιαστικοί) την Κοίμηση της Υπεραγίας Θεοτόκου «Πάσχα του Καλοκαιριού», και από την άλλη Ψάλλουν (αυθαίρετα) Εγκώμια Επιταφίου θρήνου στην Παναγία.
Από την μια μεριά ο Ιερός Υμνογράφος αποκαλεί «ἒνδοξον»την Κοίμηση και βεβαιώνει την Αναστάσιμη χαρά Αγγέλων και ανθρώπων: «Τῇ ἐνδόξῳ Κοιμήσει σου οὐρανοί ἐπαγάλλονται καί Άγγέλων γέγηθε τά στρατεύματα»(αίνος εορτής). Και από την άλλη (πάλι αυθαίρετα) στήνουν στο κέντρο των Ναών ξύλινους μεγαλοπρεπείς (πανάκριβους) Επιταφίους, και εκεί τοποθετούν μια ξύλινη Παναγία («κοιμωμένη») ή κάποιον πολυτελέστατο βελούδινο Επιτάφιο με τη μορφή της, κατ’ απομίμηση του Επιταφίου της Μεγ. Παρασκευής. Από τη μια μεριά μερικοί (αυθαίρετα και πάλι) λένε, ότι, αφού είναι Πάσχα η γιορτή της Κοιμήσεως, καταλύουμε και κρέας (αν πέσει Τετάρτη ή Παρασκευή), και από την άλλη σε τέτοια Πασχαλινή πανήγυρη ψάλλουν (αυθαίρετα) Ύμνους γεμάτους γλυκανάλατους συναισθηματισμούς και Θρησκευτικούς λυρισμούς! Ώστε με Επιτάφιο (Μεγ. Παρασκευή, δηλαδή) τρώμε.. κρέας! Γενικά το πρόβλημα είναι σοβαρό. Ποιος εισήγαγε την καινοτομία των Εγκωμίων και του Επιταφίου της Παναγίας; Η Εκκλησία στη μακραίωνα παράδοσή της δεν γνωρίζει τέτοιες Τελετές και Υμνωδίες. Τα Εγκώμια της Μεγ. Παρασκευής εμπεριέχονται στα επίσημα λειτουργικά βιβλία της Εκκλησίας, εγκεκριμένα συνοδικώς.Στο μηναίο του Αυγούστου, όπου οι Ύμνοι της Κοιμήσεως και τα σχετικά Αγιογραφικά αναγνώσματα, δεν γίνεται καμμία αναφορά σε Επιτάφιο και εγκώμια στη Παναγία. Ποιος εισήγαγε την καινοτομία; Λένε, ότι κάποιο Αγιοταφικό Μοναστήρι κατασκεύασε τα σχετικά Εγκώμια. Και επειδή συναισθηματικά αρέσουν, τα πήραν και τα έφεραν και στην Εκκλησία της Ελλάδος. Σιγά-σιγά πάει να γενικευθεί η αλλοίωση της Γιορτής της Κοιμήσεως.
Ευτυχώς, που αρκετοί Μητροπολίτες αντιστέκονται και κρατούν τη Θεολογική σοβαρότητα της γιορτής. Ρέπουμε σε Θρησκευτικές φιγούρες και σε «εφέ». Βρήκαν, λοιπόν, την ευκαιρία να καλυφθεί η Ποιμαντική κουφότητα και η Θεολογική απουσία με ανύπαρκτους Επιταφίους και ανόητους Θρήνους. Καλούν δε και την «μπάντα» να παιανίζει και τους επισήμους να παρίστανται και οργανώνουν.. περιφορά Επιταφίου μέσα στο καλοκαίρι! Η Ι. Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, ύστερα από την φετινή κατάχρηση των Θρησκευτικών αυθαιρεσιών, θα υποδείξει, όπως πιστεύουμε, τα δέοντα. Κοίμηση έχουμε. Δεν έχουμε θάνατο. Στο θάνατο θρηνούν οι «μή ἒχοντες ἐλπίδα» (Α΄ Θες. δ΄ 13). Στην Κοίμηση αγάλλονται οι Πιστοί. Όταν μάλιστα η Κοίμησις γίνεται Μετάστασις, όπως γιορτάζει η Εκκλησία για το πρόσωπο της Υπεραγίας Θεοτόκου».
Συμπερασματικά σημειώνουμε τα εξής.
1) Η απαγόρευση του Οικ. Πατριαρχείου και της Εκκλησίας της Ελλάδος είναι σαφής.
2) Η συγκεκριμένη τελετή σαφώς έχει τοπική -Ιεροσολυμίτικη- προέλευση, γίνεται στον Τάφο της Παναγίας και ας μείνει εκεί. Εκεί όντως έχει νόημα και αξία. Παραπέρα χάνει..
Ο Επιτάφιος και τα Εγκώμια είναι μια ιδιαιτερότητα του Χριστού μέσα στη Λατρεία μας. Δεν αξίζει ο Χριστός να έχει αυτή την ιδιαιτερότητα; Γιατί την καταργούμε; Μπορεί βέβαια και τη Μεγάλη Παρασκευή να Ψέλνουμε Εγκώμια στον Χριστό, και να περιφέρουμε τον Επιτάφιο, κτυπώντας πένθιμα τις Καμπάνες, όμως παράλληλα περιμένουμε την εκ νεκρών Ανάστασή Του. Δεν μένουμε δηλαδή στο θάνατό Του, που θα ήταν απελπισία. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και με τα Εγκώμια και τον Επιτάφιο της Παναγίας. Η τοποθέτηση του Επιταφίου στη μέση του Ναού, η Περιφορά του (σε μερικές Ενορίες χτυπάνε και τις Καμπάνες πένθιμα!), αφήνουν την αίσθηση ότι η Παναγία πέθανε και έμενε στον Τάφο. Όμως, Μετέστη προς τους ουρανούς, νικώντας και αυτή με τον θάνατο, τον θάνατο. Αυτή η νίκη κατά του θανάτου «θάβεται» με τον Επιτάφιο, που κάνουμε προς τιμήν της!
Κάτι ήξεραν οι προγενέστεροι Πατέρες-Συνοδικοί Αρχιερείς, που είπαν: «..Η τοιαύτη ακολουθία είναι ασυνήθης και πάντη ξένη εις την καθ’ όλου Ορθόδοξον Ανατολικήν του Χριστού Εκκλησίαν
3) Το Ιεροσολυμίτικο τυπικό όντως επικράτησε παντού. Σε ορισμένα όμως χρειάζεται διακριτική αυτοσυγκράτηση. Να ξεχωρίζουμε τα τοπικά.
4) Μια πιο συγκρατημένη τελετή στα πλαίσια της Λιτής του Εσπερινού της Παναγίας (όπως προτείνει ο Καθηγητής κ. Αριστ. Πανώτης σε έκδοσή του), χωρίς κουβούκλια και Περιφορές -που θυμίζουν ακριβώς
Μ. Παρασκευή, θα ήταν ίσως ανεκτή.
Βέβαια, το «Τυπικό» δεν είναι δόγμα, ώστε να μην μπορεί να αλλάξει. Όμως, αυτό δεν μπορεί να γίνει από έναν Ιερέα, ή από έναν Επίσκοπο, αλλά «Συνοδικώς» (Κανόνας ΛΔ΄Αγίων Αποστόλων), Αλίμονο, αν ο κάθε Ιερέας ή ο κάθε Επίσκοπος «ράβει και ξηλώνει» μέσα στην Ορθόδοξη Εκκλησία κατά το δοκούν. Άλλωστε, μια διαφορά ανάμεσα στον Ορθόδοξο Χριστιανό και στον Προτεστάντη, είναι πως ο μεν πρώτος είναι δεσμευμένος από την Παράδοσή του, και δεν μπορεί να κάνει πράγματα «ων ο παρελθών χρόνος ουκ έχει τα υποδείγματα» ( Μ. Βασίλειος, επιστολή 130), ενώ ο δεύτερος, επειδή ακριβώς στερείται Παραδόσεως, κάνει ο,τι του αρέσει. Γι’αυτό και η Αγία Εβδόμη Οικουμενική Σύνοδος «τους τολμώντας τας Εκκλησιαστικάς παραδόσεις αθετείν και καινοτομίαν τινά επινοείν» θέτε βαρύτατα επιτίμια (Πράξη Η΄). Και αν δεν μας συνετίζουν οι αποφάσεις Οικουμενικών Συνόδων, ποιος θα μας συνετίσει; Τέλος ας έχουμε υπόψη ότι
η Παναγία είναι Θρόνος του Χριστού, Τον οποίον κρατάει και μας προτείνει προς Προκύνηση και δεν είναι.. αυτόνομη ημίθεος (!!). Τέτοιες Ευλάβειες δεν την τιμούν, την θυμώνουν..
Ας την παρακαλούμε να Πρεσβεύει για μας, ώστε να μας σώσει ο Χριστός.
Μιχάλης Αντωνιάδης
.png "English"){kind=small}
